සෙනසුරාදා, 28 දෙසැම්බර් 2019 10:18

2019 ලෝකය

2019 වසර ලෝකයේ ආර්ථික, දේශ­පා­ලන ,සමා­ජීය ,ආග­මික හා පාරි­ස­රික වශ­යෙන් විවිධ වූ සිදු­වීම් රැසක් වාර්තා විය.මේ එහි සංක්ෂිප්ත ආව­ර්ජ­න­යකි

ජන­වාරි
*01. වසර 50ක් ඔපෙක් (OPEC) සාමා­ජි­ක­ත්වයේ සිටි කටාර් රාජ්‍යය ඉන් ඉවත් වීම.
*03. චන්ද්‍ර­යාගේ පෘථි­වි­යට නොපෙ­නෙන පෙදෙ­සට සාර්ථ­කව හා ආර­ක්ෂි­තව යාන­යක් ගොඩ­බැස්වූ (Chang’e -4) පළමු රාජ්‍යය බවට චීනය පත්වීම.
*25. බ්‍රසී­ලයේ වේල්ලක් කඩා­ගෙන යාමෙන් 237ක් ජීවි­ත­ක්ෂ­යට පත්වී 33 දෙනෙක් අතු­රු­දන් වෙති.

 

පෙබ­ර­වාරි
*03. පාප්ව­හන්සේ නම­කගේ පළමු අරාබි සංචා­රය සනි­ටු­හන් කර­මින් ෆ්‍රැන්සිස් පාප්තුමෝ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍ය­යට පැමි­ණෙති.
*12. මැසි­ඩෝ­නි­යාවේ නිල නාමය “උතුරු මැසි­ඩෝ­නියා ජන­ර­ජය” යනු­වෙන් වෙනස් වේ.
*14. ඉන්දි­යාවේ පුල­ව­මාහි සිදුවූ මරා­ගෙන මැරෙන ත්‍රස්ත­වාදී ප්‍රහා­ර­යෙන් මධ්‍යම අතුරු පොලිස් බළ­කායේ (CRPF) භටයෝ 40ක් ජීවි­ත­ක්ෂ­යට පත්වෙති. ඉන්දීය රජය පාකි­ස්තා­න­යට චෝදනා කරයි.
*26. පුල­වමා ත්‍රස්ත­වාදී ප්‍රහා­ර­යට ප්‍රති­චාර වශ­යෙන් ඉන්දීය ගුවන් හමු­දාව පාකි­ස්තා­නයේ ත්‍රස්ත­වාදී පුහුණු කඳ­වු­ර­කට ගුවන් ප්‍රහා­ර­යක් එල්ල කරයි.
දෙරට අතර යුද උණු­සු­මක් ඇතිවේ.

මාර්තු
*05. HIV ආසා­දි­ත­යන් සඳහා ප්‍රති­කා­ර­ පිළි­බඳ අපේක්ෂා දල්ව­මින් ලන්ඩ­නයේ රෝගි­ය­කුට සෛල බද්ධ කිරීමේ ප්‍රති­කා­ර­යක් සාර්ථ­කව අත්හ­දා­බ­ලයි.
*10. ඉති­යෝ­පි­යානු ගුවන් සේව­යට අයත් බෝයිං 737 මැක්ස් 8 යාන­යක් බිෂොප්වූ නග­ර­යට ආසන්න ගුව­නේදී අන­තු­රට පත්වී 157 දෙනෙක් ජීවි­ත­ක්ෂ­යට පත්වෙති.
*14. ‘ඉදායි’ සුළි කුණා­ටුව මොසැ­ම්‍බික් හරහා හමා­යයි. 1000 කට අධික ජීවිත හානි වාර්තා වේ. (මෙම කුණා­ටුව බලපෑ රට­ව­ලට සිදුවූ මූල්‍ය­මය අලා­භය ඇ. ඩො. බිලි­යන 2 කට වැඩි බව ලෝක බැංකුව ගණ­නය කර තිබේ.)
*15. නව­සී­ල­න්තයේ ක්‍රයි­ස්ට්චර්ච්හි ලින්වුඩ් ඉස්ලා­මීය මධ්‍ය­ස්ථා­නයේ හා අල්නූර් පල්ලිය ආශ්‍රි­තව තුව­ක්කු­ක­රු­වකු කළ වෙඩි තැබී­ම්ව­ලින් 50ක් ජීවි­ත­ක්ෂ­යට පත්වේ. මෙදින එරට ඉති­හා­සයේ අඳු­රු­තම දින­යක් බව අග­මැ­තිනි ජසින්ඩා අ.ර්ඩින් කියා­සිටී.

අප්‍රේල්
*10. පෘථි­වියේ සිට කි. මී. මිලි­යන 500ක දුරින් පිහිටි ‘කළු කුහ­රය’ පළමු වතා­වට ඡායා­රූ­ප­යට නඟයි. ඉවෙන්ට් ඔරයි­සන් දුරේ­ක්ෂය මඟින් ලබා­ගත් එම ඡායා­රූ­පය ප්‍රසි­ද්ධි­යට පත්වේ.
*11. ලන්ඩ­නයේ ඉක්ව­දෝර තානා­පති කාර්යා­ලයේ සත්ව­ස­රක් තිස්සේ රැක­ව­රණ ලැබූ විකි­ලීක්ස් සම නිර්මාතෘ ජුලි­යස් අසාන්ජ් අත්අ­ඩං­ගු­වට පත්වේ.
*15. පැරි­සියේ නොත්‍ර­දාම දේව­ස්ථා­න­යට ගින්න­කින් දැඩි හානි සිදු­වීම. මෙය වසර 850ක් පැරැණි දේව­ස්ථා­න­යකි.
*21. පාස්කු ඉරිදා ශ්‍රී ලංකාවේ කිතුනු දේව­ස්ථාන, හෝටල හා තවත් ස්ථාන කිහි­ප­යක බෝම්බ පිපි­රීම් කිහි­ප­යක්. 250 දෙනකු පමණ ජීවි­ත­ක්ෂ­යට පත්වේ.
විකට නළු­වකු ද වන ජනතා පක්ෂයේ විල­දි­මිර් සෙලෙ­න්ස්කිට යුක්රේන ජනා­ධි­ප­ති­ව­ර­ණ­යෙන් විශිෂ්ට ජයක්.
*26. උතුරු කොරියා නායක කිම් ජොංග් උන් රුසි­යානු සංචා­ර­යක යෙදෙ­මින් ජනා­ධි­පති විල­දි­මිර් පුටින් හමුවේ.
*30. වෙනි­සි­යුලා ජනා­ධි­පති නිකො­ලස් මදු­රෝට එරෙහි කැරැ­ල්ලක්, “ජනතා කැමැත්ත” පක්ෂයේ නායක හුවාන් ගුව­යිඩෝ අන්ත­ර්කා­ලීන ජනා­ධි­පති තමන් බව ඔහු විසින්ම ප්‍රකා­ශ­යට පත්ක­රයි.
*ජපා­නයේ අකි­හිතෝ අධි­රා­ජයා ධුර­යෙන් ඉවත්වේ. වසර 200ක ඉති­හා­සයේ එලෙස එම ධුරය අත්හැරි පළ­මු­වැන්නා ඔහුය. මේ සමඟ හෙයිසි යුගයේ නිමාව සට­හන් වූ අතර පසුදා සිට අධි­රා­ජයා ලෙස පත්වූ නරු­හිතෝ කිරී­ටය බාර ගැනී­මත් සමඟ රීවා යුගය ඇරැඹේ.

මැයි
*01. තායි­ල­න්තයේ මහා වජි­ර­ලොංකොං රජු සිය පුද්ග­ලික ආර­ක්ෂක ඒක­කයේ නියෝජ්‍ය ප්‍රධානි සුතිදා විවාහ කර ගනී. එවක් පටන් ඇය ජෙන­රාල් ධුර­යට උසස් කෙරෙන බව ද රාජ­කී­ය­ය­කුට හිමි තත්ත්වය ලබා­දෙන බව ද ප්‍රකා­ශ­යට පත්වේ.
*06. බ්‍රිතා­න්‍යය කිරී­ටයේ සත්වැනි උරු­ම­කරු ආචී හැරි­සන් මවු­න්ට්බැ­ටන් වින්ඩ්සර්ගේ උපත, ආචී හැරී කුම­රුගේ මෙග­තුන් ආදි­පා­ද­ව­රි­යගේ කුළු­ඳුල් දරු­වාය.
*23. ඉන්දීය පාර්ලි­මේන්තු මැති­ව­ර­ණ­යෙන් අග­මැති නරේන්ද්‍ර මෝදිගේ පක්ෂය ආසන 543න් 303ක් දිනා­ග­නි­මින් විශිෂ්ට ජයක් ලබයි.‍
*30. අග­මැති මෝදි සිය දෙවැනි ධුර කාලය සඳහා දිවු­රුම් දීම.

 

ජුනි
*07. බ්‍රික්සිට් සාකච්ඡා අසා­ර්ථක වීමත් සමඟ පාලක කොන්ස­ර්වෙ­ටිව් පක්‍ෂයේ නාය­ක­ත්ව­යෙන් අග­මැ­තිනි තෙරේසා මේ ඉල්ලා අස්වේ.
*ජූලි මාස­යේදී පක්ෂය විසින් නව අග­මැ­ති­ව­ර­යකු පත්ක­ර­ග­න්නා­තෙක් ඇය එම ධුරයේ රැඳී­සි­ටින බව ප්‍රකා­ශ­යට පත්වේ.
*09. නව උද­ර්පණ පන­තට එරෙ­හිව හොංකොං හි මිලි­ය­න­යක පමණ ජන සහ­භා­ගි­ත්ව­යෙන් යුතුව විරෝ­ධතා දියත් වේ. ප්‍රධාන විධා­යිකා තැරී ලැට් පනත දින නිය­ම­යක් නැතිව අත්හි­ටු­වන බව ප්‍රකාශ කළ ද විරෝ­ධතා ඉදි­රි­යට.
*18. කාන්තා ලෝක පාපන්දු කුස­ලාන තර­ගා­ව­ලි­යේදී සිය 17 වැනි ගෝලය ලබා­ගත් බ්‍රසීල ක්‍රීඩිකා මාර්තා ලෝක පාපන්දු කුස­ලාන ඉති­හා­සයේ වැඩිම ගෝල සංඛ්‍යා­වට හිමි වාර්තා­වට උරු­ම­කම් කියයි.
*19. මැලේ­සි­යානු ගුවන් සේව­යට අයත් MH 17 යානය 2014 දී අන­තු­රට ලක්වීම පිළි­බඳ සිව්දෙ­න­කුට චෝදනා එල්ල වේ.

ජූලි
*03. දැඩි මෝසම් වැසි හේතු­වෙන් දශ­ක­ය­කින් මෙපිට ඇති වූ දරු­ණු­තම ගංව­තුර තත්ත්ව­ය­කින් ඉන්දි­යාවේ මුම්බායි හා මහා­රාෂ්ට්‍ර ප්‍රාන්ත පීඩා­විඳි 50ට ආසන්න පිරි­සක් මරුට.
* ඇමෙ­රි­කා­නු­වකු තනි පුද්ග­ල­යකු පරි­ස­ර­යට එක්ක­රන කසළ ප්‍රමා­ණය අනුව ලොව ඉහ­ළින්ම සිටින අතර ප්‍රති­ච­ක්‍රී­ය­ක­ර­ණය කරන්නේ 38%ක් බව හෙළිවේ. ජර්ම­නිය 68%ක්ම ප්‍රති­ච­ක්‍රී­ය­ක­ර­ණය කරයි.
* ඇල­ස්කා­වට සෙල්සි­යස් 32ක වාර්තා­ගත උෂ්ණ­ත්ව­යක්.
*05. කැලි­ෆෝ­නි­යා­වට රිච්ටර් මාපක 7.1%ක වාර්තා­ගත භූ කම්ප­න­යක්.
*07. අප්‍රි­කාවේ විශා­ලම ආර්ථි­කය හිමි නයි­ජී­රි­යාව අප්‍රි­කානු නිද­හස් වෙළෙඳ ප්‍රදේ­ශය (AFCFTA) සමඟ එක්වේ. ඒ සමඟ ලොව විශා­ලම නිද­හස් වෙළෙඳ ප්‍රදේ­ශය බිහි­වන ලකුණු.
*17. කොංගෝ ජන­ර­ජයේ ඉබෝලා වසං­ග­තය ජාත්‍ය­න්තර වශ­යෙන් අව­දා­න­යට ලක්විය යුතු මහ­ජන සෞඛ්‍යට බල­පාන හදිසි තත්ත්ව­යක් බවට ලෝක සෞඛ්‍ය සංවි­ධා­නය අන­තුරු අඟ­වයි.
* මෙක්සිකෝ මත්ද්‍රව්‍ය ජාවා­ර­ම්කරු එල්ච­පෝට ජීවි­තාන්ත සිර දඬු­වම්.
*24 19 හැවි­රිදි හංගේ­රි­යානු පිහි­නුම් ශූර ක්‍රිස්ටොෆ් මිලාක් මීටර් 200 සම­නළ ආර ඉසව්වේ වසර 10ක් පැරැණි, මයි­කල් පෙල්ප්ස්ගේ වාර්තාව බිඳ­ද­මයි.
* නව බ්‍රිතාන්‍ය අග­මැති බොරිස් ජොන්සන් කැබි­නට් සංශෝ­ධ­න­යක් සිදු­ක­රයි.
*25. යුරෝ­ප­යට වාර්තා­ගත අධික උණු­සු­මක්. පැරි­සිය 42.6 C, ජර්ව­නිය 42.6 C, නෙද­ර්ල­න්තය 40.7 C
* යළි මරණ දඬු­වම ක්‍රියා­ත්මක කරන බව අමෙ­රි­කානු අධි­ක­රණ දෙපා­ර්ත­මේ­න්තුව කියා සිටී.
* එක්සත් රාජ­ධා­නි­යට වාර්තා­ගත වැඩිම උෂ්ණ­ත්ව­යක්. කේම්බ්‍රිජ් 38.7 C
*31. ඔසාමා බින්ලා­ඩන්ගේ පුත්‍රයා සහ ඔහුගේ අනු­ප්‍රා­ප්ති­කයා පාකි­ස්තා­න­යේදී ගුවන් ප්‍රහා­ර­ය­කින් මරා­දැමූ බව අමෙ­රි­කාව නිවේ­ද­නය කරයි.

අගෝස්තු
*02. කාන්තා­වන්ට පුරුෂ භාර­ක­රු­වකු නොමැ­තිව විදේශ සංචා­රයේ යෙදිය හැකි බව සවුදි අරා­බිය නිවේ­ද­නය කරයි.
*05. ජූලි මාසයේ ඉති­හා­සයේ උණු­සුම වැඩිම මාසය බව සනාථ කෙරේ.
*09. මිය­න්මා­රයේ දරුණු නාය­යා­මක්. 59ක් මරු­දකී.
*10. ඉන්දි­යාවේ දකුණු හා බට­හිර පෙදෙ­ස්වල මෝසම් වැසි හේතු­වෙන් දරුණු ගංව­තුර තත්ත්ව­යක්. 150ක් මරුට.
*12. හොංකොං ජාත්‍ය­න්තර ගුව­න්තො­ටු­පො­ළට විරෝ­ධ­තා­ක­රුවෝ කඩා­ව­දිති. ගුවන් ගමන් අව­ලංගු වේ.
*15. ඩිස්නි ස්ටුඩි­යෝව වස­රක් තුළ ඇ. ඩො. බිලි­ය­නය ඉක්මවා ආදා­යම් ලැබූ චිත්‍ර­පට 5ක් එළි­දක්වා වාර්තා­වක් තබයි.
*18. ග්‍රීන්ල­න්තය මිලට ගැනීමේ අමෙ­රි­කානු අභි­ලා­ෂය ජනා­ධි­පති ට්‍රම්ප් විසින් ප්‍රකා­ශ­යට පත්කි­රීම.
* අයි­ස්ල­න්තය, දේශ­ගුණ විප­ර්යාස නිසා අහි­මිවූ පළමු ග්ලැෂි­ය­රය වෙනු­වෙන් අව­ම­ඟු­ලක් පව­ත්වයි.
*22. රුසි­යාව මිනි­ස­කුගේ ප්‍රමා­ණයේ රොබෝවා, ෆෙදෝර් අභ්‍ය­ව­කා­ශ­යට පිට­ත්කර යවයි. එවැනි රොබෝ­වකු යැවූ පළමු රට බවට රුසි­යාව පත්වේ.
*23. රුසි­යාව පළමු පාවෙන න්‍යෂ්ටික බලා­ගා­රයේ වැඩ අර­ඹයි.
*31. ටෙක්සා­ස්හිදී තුව­ක්කු­ක­රු­වකු 7 දෙන­කුට වෙඩි තබා මරා දමයි. 22ක් තුවාල ලබයි.

සැප්තැ­ම්බර්
*03. එල්ප­සෝහි වෙඩි තැබී­මට ප්‍රති­චාර දක්ව­මින් වෝලමාට් සාප්පු සංකී­ර්ණය ගිනි අවි (Handguns) අලෙ­විය නවතා දමයි.
*06. ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩක ලසිත් මාලිංග පිට පිට පන්දු 4 කදී කඩුලු 4ක් දවා­ගනී.
*10. බොලි­වී­යාවේ ලැව්ගිනි, වනා­න්තර හෙක්ට­යාර මිලි­යන 2ක් විනා­ශයි.
* ඉන්දු­නී­සි­යාවේ ලැව්ගිනි හේතු­වෙන් වනා­න්තර හෙක්ට­යාර 930,000ක් විනා­ශවී වායු දූෂ­ණ­ය­වී­මත් සමඟ සර­වත් ප්‍රාන්තයේ මුහුණු ආව­රණ ලක්ෂ 5ක් බෙදා­හැරේ.
*11. අපේ සෞර­ග්‍රහ මණ්ඩ­ලයෙන් පිට­තදී පළමු වරට ජලය තිබූ බවට හෙළි­ද­ර­ව්වක්.
*14. සෞදි අරා­බියේ අබි­ක­යික් තෙල් සංකී­ර්ණ­යට ඩ්‍රෝන ප්‍රහා­ර­යක්. එරට තෙල් නිෂ්පා­ද­න­යෙන් අඩක් හා ලෝක සැප­යු­මෙන් 5%ක් ඉන් සිදු­වන අතර එය බිඳ­වැටේ.
*16. ගුව­න්ත­නාමෝ බන්ධ­නා­ගා­රය ලොව වැඩිම විය­ද­මක් වැය­වන බන්ධ­නා­ගා­රය ලෙස වාර්තාවේ. එම මුදල ගණ­නය කළ­විට සිර­ක­රු­ව­කුට දරන වැය ඇ. ඩො. මිලි­යන 13කි.
*19. උතුරු ඇමෙ­රි­කාවේ 1970 සිට කුරු­ල්ලන් බිලි­යන 3ක් අහි­මිවී ඇති බවට විද්‍යා­ත්මක වාර්තා­වක්.
*23. ළමා පරි­සර ක්‍රියා­කා­රිනී ග්‍රේටා තන්බර්ග් නිව්යෝ­ර්ක්හිදී ලෝක නාය­කයෝ අම­තයි.

ඔක්තෝ­බර්
*01. ඉන්දි­යාව ලොකු ලූනු අප­න­ය­නය තහ­නම් කරයි.
* ඇමෙ­රි­කාවේ ‍ෆ්ලොරිඩා ප්‍රාන්තයේ ගුරු­ව­රුන්ට පාස­ලට පැමි­ණී­මේදී ගිනි අවි රැගෙන ඒමට අව­සර ලැබේ.
*06. සිරි­යාවේ සිදු­කළ අමෙ­රිකා හමුදා මෙහෙ­යු­ම­කින් අයි. එස්. අයි. එස්. නායක අබු­බ­කර් අල් බග්දාදි මරා­දැමේ.
*29. කැලි­ෆෝ­නි­යාවේ ලැව්ගිනි දරුණු අතට, මිලි­යන 1.5ක් විදු­ලි­බ­ලය නැතිව පීඩා­වි­ඳිති.
*31. ජනා­ධි­පති ට්‍රම්ප්ට එරෙ­හිව නියෝ­ජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩ­ල­යට දෝෂා­භි­යෝග යෝජ­නා­වක්.
* අයි. එස්. නව නාය­කයා ලෙස අබු ඉබ්‍රා­හිම් අල් හෂ්මි නම්කෙරේ.
*මාධ්‍යවේදී ජමාල කෂෝගි තුර්කියේ සෞදි ‍ෙකාන්සල් කාර්යාලයේදී ඝාතනය වීම.

නොවැ­ම්බර්
*07. කුරුළු පිහා­ටු­ව­ලින් කළ ඇඳුම් ආයි­ත්ත­ම්ව­ලින් වළ­කින බව දෙවැනි එළි­ස­බෙත් රැජින කියා­සිටී.
*09. ඔස්ට්‍රේ­ලි­යාවේ දරුණු ලැව්ගිනි තත්ත්ව­යක්. නිවාස 100 ගණ­නක් විනා­ශයි. 3ක් මරු­දකී.
*10. ඉරාන ජනා­ධි­පති රොහානි, කුෂෙ­ස්තාන් පළාතේ, බැරල් මිලි­යන 53ක් නිප­ද­විය හැකි නව තෙල් ළිඳක් සොයා­ගත් බව කියා සිටී.
*11. ලැව්ගිනි හේතු­වෙන් ඔස්ට්‍රේ­ලි­යාවේ හදිසි තත්ත්ව­යක්.
*12. හිටපු බොලි­වීයා ජනා­ධි­පති ඉවෝ මොර­ලස් මෙක්සි­කෝවේ දේශ­පා­ලන රැක­ව­රණ පතයි.
*16. කියු­බාවේ හවානා නග­රයේ 500 වැනි සංව­ත්ස­රය.
*28. යුරෝපා පාර්ලි­මේ­න්තුව දේශ­ගු­ණික ආපදා හදිසි තත්ත්ව­යක් ප්‍රකාශ කරයි.
*29. ලන්ඩන් පාලම මතදී ත්‍රස්ත­වාදී පිහි­ඇ­නුම් ප්‍රහා­ර­යක්. 2ක් මරුට.

දෙසැ­ම්බර්
*01‍. ඉරාක පාර්ලි­මේ­න්තුව අග­මැති අබ්දෙල් අබ්දුල් මහ්දිගේ ඉල්ලා අස්වීම පිළි­ගනී. ගැටුම් හා විරෝ­ධතා තුළ 400ක් මිය­ගිය බව ප්‍රකාශ වේ.
*02. නේටෝවේ 70 වෙනි සංව­ත්ස­රය.
*09. නව­සී­ල­න්තයේ ධවල දූපතේ ගිනි කඳු පිපි­රීම, 16ක් මරු­දකී.
11. ඉන්දි­යාව ආන්දෝ­ල­න­යට තුඩු­දුන් නව පුර­වැසි සංශෝ­ධන පන­තක් සම්මත කරයි. විරෝ­ධතා දියත්වේ.
*12. ලෝක රූ රැජින කිරුළ පළමු වතා­වට කළු ජාතික යුව­ති­ය­කට. ඇය ජැමෙ­යි­කාවේ ටෝනි ඇන් සිං.
*17. හිටපු පාකි­ස්තාන ජනා­ධි­පති ජෙන­රාල් පර්වේස් මුෂා­රෆ්ට මරණ දඬු­වම නියම වේ.
*ඔස්ට්‍රේ­ලි­යාවේ ඉති­හා­සයේ වැඩිම උණු­සුම සහිත දිනය. සෙල්සි­යස් අංශක 40.9 උෂ්ණ­ත්ව­යක්.
*ජාත්‍යන්තර TIME සඟරාව වසරේ චරිතය ලෙස ග්‍රේටා තන්බර්ග් නම් කරයි
*ලෝක විවාහක රූ රැජින කිරුළ ශ්‍රී ලංකාවේ කැරොලයින් ජූරිට

(Dinamina)

Features

Stats

There are 28560 listings, 863 categories and 102 owners in our website